Aansprakelijkheidsverzekering (AVP): wat dekt het echt

Je fiets waait om tegen de auto van de buren, je kind trapt een bal door een winkelruit of je stoot bij vrienden een dure vaas van de kast. Wie een ander schade toebrengt, moet die in veel gevallen betalen. De aansprakelijkheidsverzekering voor particulieren (AVP) neemt dat financiële risico over. Het is een verzekering waar weinig mensen bij stilstaan, en daardoor weten veel mensen niet precies wat erin staat. En dat is jammer, want de verschillen tussen polissen zitten in de details: wie meeverzekerd is, hoe hoog het verzekerd bedrag is en welke situaties zijn uitgesloten.

Wat de AVP dekt

Een AVP dekt volgens de Consumentenbond de aansprakelijkheid van jou en je gezin voor schade die je aan anderen veroorzaakt. Het gaat om twee soorten schade: letselschade, als iemand gewond raakt, en zaakschade, als je spullen van een ander beschadigt. Schade aan je eigen spullen valt er nooit onder. Daarvoor heb je een inboedelverzekering nodig.

De basis ligt in de wet. Volgens artikel 6:162 BW moet wie een onrechtmatige daad pleegt die hem kan worden toegerekend, de schade vergoeden die de ander daardoor lijdt. De AVP betaalt dus alleen als je juridisch aansprakelijk bent. Voelt het alleen zo, maar ben je het niet, dan keert de verzekeraar in principe niet uit. Dat verrast veel mensen: het slachtoffer krijgt dan niets van jouw verzekering, ook al heb jij de schade veroorzaakt.

Een AVP is niet wettelijk verplicht, maar de Consumentenbond raadt haar sterk aan. Vooral bij letselschade kan een claim hoog oplopen. Zonder verzekering zit je daar mogelijk de rest van je leven aan vast, en ook het slachtoffer is de dupe.

Schuld- en risicoaansprakelijkheid

De Consumentenbond onderscheidt twee soorten aansprakelijkheid. Bij schuldaansprakelijkheid is de schade jouw schuld: je fiets valt tegen een winkelruit omdat je hem slordig hebt neergezet. Bij risicoaansprakelijkheid speelt schuld geen rol. Je draagt het risico voor schade die door iemand of iets anders ontstaat.

Het bekendste voorbeeld zijn kinderen. Volgens artikel 6:164 BW kan een gedraging van een kind dat nog geen veertien jaar is, hem niet als onrechtmatige daad worden toegerekend. In plaats daarvan zijn volgens artikel 6:169 lid 1 BW de ouders of voogd aansprakelijk voor schade door een kind jonger dan veertien jaar, ook als ze er niet bij waren. Voor kinderen van veertien en vijftien jaar zijn de ouders aansprakelijk, tenzij hun niet kan worden verweten dat ze het gedrag niet hebben belet (artikel 6:169 lid 2 BW). Een gezinspolis vangt die situaties op.

Ook voor dieren geldt risicoaansprakelijkheid: volgens artikel 6:179 BW is de bezitter van een dier aansprakelijk voor de schade die het dier aanricht. Controleer in je polisvoorwaarden hoe schade door je huisdier gedekt is. Een huisdierverzekering is iets anders: die gaat over de zorgkosten van je eigen dier, niet over schade die het dier bij anderen veroorzaakt.

Het verzekerd bedrag kiezen

Het verzekerd bedrag is het maximum dat de verzekeraar per schadegeval betaalt. Wat erboven uitkomt, betaal je zelf. De Consumentenbond adviseert een verzekerd bedrag van minimaal €1,25 miljoen, en noemt €2,5 miljoen vaak een betere keuze, omdat vooral bij letselschade de kosten hoog kunnen oplopen. Kies volgens de Consumentenbond ook bij voorkeur een polis zonder eigen risico: het premieverschil is meestal klein.

Rekenvoorbeeld met aangenomen bedragen: stel dat je als fietser een voetganger aanrijdt en daarvoor aansprakelijk bent. De letselschade, met medische kosten, inkomensverlies en hulp in de huishouding, loopt over de jaren op tot (aangenomen) 1,8 miljoen euro. Met een verzekerd bedrag van 1,25 miljoen euro blijft er 550.000 euro over die het slachtoffer bij jou persoonlijk kan verhalen. Met 2,5 miljoen euro is de hele claim gedekt.

Kijk ook naar aparte maxima binnen de polis. Voor schade tijdens een vriendendienst liggen de verzekerde bedragen volgens de Consumentenbond meestal fors lager dan wanneer je wel aansprakelijk bent. Hetzelfde geldt vaak voor geleende spullen.

Wie is meeverzekerd?

Je kunt meestal kiezen tussen een polis voor jezelf alleen, voor jezelf en je partner, voor jezelf en je kinderen, of voor het hele gezin. Die keuze bepaalt volgens de Consumentenbond voor een belangrijk deel de premie en wie er verzekerd is.

Woon je nog thuis, dan ben je meestal via je ouders verzekerd. Ga je op jezelf wonen, samenwonen of begin je een gezin, dan is het verstandig zelf een AVP af te sluiten. Of uitwonende studerende kinderen nog onder de polis van de ouders vallen, hangt af van de voorwaarden. Controleer dat voordat je kind op kamers gaat of gaat werken. Samenwonen zonder de polis aan te passen is een andere klassieke valkuil: je partner is dan mogelijk niet meeverzekerd.

Wat de AVP niet dekt

Sommige schades vallen volgens de Consumentenbond nooit onder de AVP, en voor andere heb je een specifieke clausule nodig. Het overzicht hieronder helpt je je polis te controleren.

Een paar punten verdienen extra aandacht. Schade die een kind jonger dan 14 jaar met opzet veroorzaakt, is volgens de Consumentenbond wel gedekt. Er is daarentegen geen dekking als de veroorzaker zoveel alcohol of drugs had gebruikt dat hij zijn eigen wil niet meer kon bepalen. Ook groepsaansprakelijkheid kent een grens: bij gedrag dat zo ernstig is dat elk verstandig mens zich uit de groep had teruggetrokken, keert de AVP niet uit.

Bij sport en spel ben je minder snel aansprakelijk dan normaal. Doe je aan een sport waarbij ook anderen dan je medesporters risico lopen, controleer dan of je polis een sport- en spelclausule heeft. Spullen die je beroepsmatig of onrechtmatig in bezit hebt, vallen altijd buiten de dekking.

Twee clausules maken in de praktijk vaak het verschil. De opzichtclausule regelt schade aan spullen die je van een ander leent: de laptop van een vriend, de boormachine van de buurman. Volgens de Consumentenbond verschillen de voorwaarden en de maximale vergoeding per verzekeraar, en schade door een eigen gebrek van het apparaat is meestal niet gedekt. De oppasclausule is belangrijk voor gezinnen: ouders die een vriendje laten spelen, aanvaarden het risico dat er iets sneuvelt. Maakt jouw kind bij een ander thuis iets kapot, dan kun je dat claimen als je polis zo'n clausule heeft. Verzekeraars kijken daarbij wel eerst of de oppasser zelf een aandeel had in de schade.

Schade melden en klachten

Heb je schade veroorzaakt? Teken geen schuldbekentenis en betaal niets zonder overleg met je verzekeraar. Verzamel zoveel mogelijk bewijs, zoals foto's, bonnetjes en getuigenverklaringen, zoals de Consumentenbond aanraadt. Ben je in het buitenland en moet je schade die je zelf veroorzaakt direct betalen, neem dan eerst contact op met je verzekeraar.

Ben jij het slachtoffer, bijvoorbeeld omdat de buurman je huis of spullen beschadigt? Meld de schade dan eerst bij je eigen woonverzekeraar. Die verhaalt de schade op de aansprakelijkheidsverzekeraar van de buren. Dat heeft een voordeel: een inboedel- of opstalverzekering vergoedt volgens de Consumentenbond vaak op basis van de nieuwwaarde, terwijl een aansprakelijkheidsverzekering meestal de lagere dagwaarde vergoedt. Is de veroorzaker niet verzekerd, dan is verhalen vaak lastig. Een rechtsbijstandverzekering kan dan helpen.

Wijst je verzekeraar een claim af, vraag dan om uitleg en controleer of de afwijzing past bij de polisvoorwaarden. Dien je klacht schriftelijk in bij de verzekeraar. Volgens de AFM mag je binnen acht weken een inhoudelijke reactie verwachten. Krijg je die niet, of ben je niet tevreden, dan kan het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid) je misschien helpen. De AFM zelf kan je niet persoonlijk helpen, maar gebruikt meldingen wel als signaal voor haar toezicht.

Tot slot: pak je polis er eens per jaar bij, en zeker bij een verhuizing, samenwonen, een kind of een nieuw huisdier. Klopt het verzekerd bedrag nog, staat iedereen in je huishouden op de polis, en heb je de clausules die bij jouw leven passen? Sluit je de AVP af samen met je woonverzekering, vergelijk dan niet alleen de totale premie, maar ook de dekking van dit onderdeel.