Rechtsbijstandverzekering: dekking en wachttijd
In dit artikel
In het kort
- Rechtsbijstand werkt met modules of dekkingen: je kiest zelf voor welke juridische geschillen je verzekerd wilt zijn.
- Veel polissen kennen een wachttijd, die per rechtsgebied kan verschillen. Conflicten die al speelden of die je kon zien aankomen, zijn nooit gedekt.
- Bij een gerechtelijke of administratieve procedure heb je wettelijk recht op een advocaat naar eigen keuze; de verzekeraar mag wel grenzen stellen aan de vergoeding.
- De juridische hulp wordt vaak uitgevoerd door een gespecialiseerde rechtshulpverlener zoals DAS of ARAG, maar voorwaarden en maxima verschillen sterk.
Een juridisch geschil kan iedereen overkomen: een conflict met de werkgever, een buurman die een schutting te hoog plaatst, een aannemer die slecht werk levert of een onterecht ontslag. De kosten van juridische bijstand lopen snel op. Een rechtsbijstandverzekering biedt juridische hulp bij geschillen en vergoedt een deel van de kosten. Maar de dekking is niet onbeperkt en er zitten voorwaarden aan die je vooraf moet kennen.
Hoe werkt rechtsbijstand?
Bij een rechtsbijstandverzekering betaal je premie en kun je bij een juridisch geschil de verzekeraar om advies en ondersteuning vragen. Volgens de Rijksoverheid kan de verzekeraar of de organisatie die de rechtsbijstand uitvoert je juridisch advies geven, namens je onderhandelen of bemiddelen, brieven sturen, mediation regelen en meegaan naar een rechtszaak. De verzekering vergoedt ook bepaalde bijkomende kosten, zoals griffierechten en kosten voor experts, tot een maximum dat in de polis staat.
Anders dan je misschien hoopt, kun je niet achteraf een polis afsluiten om een bestaand probleem te dekken. Je bent volgens de Rijksoverheid nooit verzekerd voor een bestaand juridisch geschil of een geschil dat je had kunnen zien aankomen. Daarnaast kan een wachttijd gelden.
De belangrijkste modules
Rechtsbijstandverzekeringen zijn vaak modulair opgebouwd. Je kiest voor welke juridische geschillen je verzekerd wilt zijn. Hoe meer dekking, hoe hoger de premie. Veelvoorkomende modules zijn:
- Consument en wonen -- geschillen over aankopen, garantieclaims, huurgeschillen, conflicten met aannemers, energieleveranciers of telecombedrijven.
- Verkeer -- geschillen na een verkeersongeval, discussies over aansprakelijkheid, letselschade, bekeuring aanvechten en geschillen met garages of leasemaatschappijen.
- Inkomen en arbeidsrecht -- ontslag, loonconflicten, arbeidsvoorwaarden, sociale zekerheid, geschillen met het UWV of de Belastingdienst over toeslagen en uitkeringen.
- Medisch -- geschillen over medische fouten, vergoedingen door de zorgverzekeraar of WMO-aanvragen.
- Fiscaal en vermogen -- conflicten over belastingaanslagen, erfrecht, echtscheiding (beperkt), beleggingsgeschillen. Deze module is duurder en niet bij elke verzekeraar beschikbaar.
Controleer eerst welke rechtsbijstand je al hebt. Ben je bijvoorbeeld al verzekerd voor verkeersrechtsbijstand, dan is het volgens de Consumentenbond niet nodig om ook via je autoverzekering rechtsbijstanddekking af te sluiten. Ben je lid van een vakbond, dan heb je vaak ook recht op juridische bijstand voor werk en uitkering.
Wachttijd
Veel rechtsbijstandverzekeringen kennen een wachttijd na het afsluiten van de polis. Geschillen waarvan de oorzaak binnen die periode ontstaat, zijn niet gedekt. De wachttijd voorkomt dat consumenten een polis afsluiten op het moment dat een conflict al speelt of dreigt.
De lengte verschilt per verzekeraar. Soms is de wachttijd voor alle rechtsgebieden gelijk, soms verschilt die per rechtsgebied, zoals voor arbeidsgeschillen. Voor scheidingsmediation geldt bij alle verzekeraars een wachttijd, die meestal varieert van 1 tot 3 jaar. Sluit je later een extra module bij, controleer dan of voor die module opnieuw een wachttijd geldt.
Er zijn uitzonderingen. Geschillen die voortvloeien uit een plotselinge, onvoorziene gebeurtenis (zoals een verkeersongeval) kennen bij veel verzekeraars geen wachttijd. Controleer de polisvoorwaarden, want de definitie van "plotseling" varieert per verzekeraar.
Vrije advocaatkeuze
Rechtsbijstandverzekeraars hebben eigen juristen of advocaten in dienst. Toch mag je bij een juridische procedure -- een gerechtelijke of administratieve procedure, zoals een rechtszaak of een ontslagprocedure bij het UWV -- zelf een advocaat of jurist kiezen. Volgens de Consumentenbond staat dit recht op vrije advocaatkeuze in de wet en moet de verzekeraar de kosten vergoeden. Ook bij een buitengerechtelijke procedure kan dat recht gelden, maar dat hangt in Nederland af van de omstandigheden.
De verzekeraar mag wel grenzen stellen aan de hoogte van de vergoeding. De meeste verzekeraars hebben een maximumvergoeding voor externe kosten, zoals advocaatkosten, griffierecht en deskundigenkosten, of werken met een eigen bijdrage. Die vergoeding mag niet zo laag zijn dat je in feite niet meer vrij kunt kiezen. Overleg vooraf met je verzekeraar voordat je een advocaat inschakelt: meestal heb je hun toestemming nodig. Kies je een eigen advocaat terwijl dat niet verplicht is, dan vergoeden veel verzekeraars maar een deel van de kosten. Vind je vrije advocaatkeuze belangrijk, vergelijk dan de maximale vergoeding, want die verschilt sterk per verzekeraar.
Wanneer wel en niet zinvol
Of je een rechtsbijstandverzekering nodig hebt, bepaal je zelf. Voor kleine geschillen loont het vaak niet om jarenlang premie te betalen. Een rechtsbijstandverzekering is het meest zinvol voor mensen die:
- In loondienst werken en hun rechten bij ontslag willen beschermen.
- Binnenkort een huis kopen of verbouwen, of van baan veranderen: dan is de kans op een juridisch geschil groter.
- Regelmatig deelnemen aan het verkeer als automobilist of fietser.
- Geen financiële buffer hebben om zelf een advocaat te betalen bij een onverwacht conflict.
Heb je een laag inkomen en weinig vermogen, dan kun je mogelijk gebruikmaken van gesubsidieerde rechtsbijstand. Volgens de Rijksoverheid vraagt je advocaat of mediator die voor je aan bij de Raad voor Rechtsbijstand, die bepaalt of je in aanmerking komt voor een bijdrage in de kosten: een toevoeging. Je betaalt dan bijna altijd een eigen bijdrage die afhangt van je inkomen en vermogen. Kom je voor een toevoeging in aanmerking, dan heeft een rechtsbijstandverzekering minder toegevoegde waarde.
Denk ook aan de uitsluitingen. Geschillen over echtscheiding zijn vaak beperkt of uitgesloten. Geschillen met de eigen verzekeraar zijn bij sommige aanbieders uitgesloten. Bouwgeschillen kennen soms een beperkt budget. En ligt het schadebedrag onder het drempelbedrag van de polis, dan krijg je meestal geen rechtshulp. Lees de kleine letters.
Klachten en geschillen
Ben je het niet eens met het oordeel van je rechtsbijstandverzekeraar, bijvoorbeeld omdat die geen procedure wil starten terwijl jij dat wel wilt, dan kun je een klacht indienen bij de verzekeraar. In de polisvoorwaarden staat hoe dat werkt. Soms kan een onafhankelijke derde de aanpak van je zaak opnieuw bekijken.
Kom je er met je verzekeraar niet uit, dan kun je volgens de Rijksoverheid een klacht indienen bij Kifid (Klachteninstituut Financiële Dienstverlening), mits je verzekeraar daarbij is aangesloten. Je kunt een kopie van je klacht ook sturen naar het Meldpunt Financiële Markten van de AFM; die behandelt volgens de Consumentenbond geen individuele klachten, maar kan wel optreden als een verzekeraar zich niet aan de regels houdt.
De premie van een rechtsbijstandverzekering hangt af van de dekking die je kiest, je gezinssituatie en soms ook je woonplaats, en de prijzen lopen flink uiteen. Vergelijk daarom niet alleen de premie, maar ook de wachttijden, uitsluitingen, maximale vergoedingen en de regeling voor vrije advocaatkeuze. Alleen als je de voorwaarden kent, kies je een polis die aansluit bij je situatie.
Veelgestelde vragen
Wat doet een rechtsbijstandverzekering?
De verzekeraar of de uitvoerende organisatie kan je juridisch advies geven, namens je onderhandelen of bemiddelen, brieven sturen, mediation regelen en meegaan naar een rechtszaak. Bijkomende kosten zoals griffierechten en kosten voor experts worden vergoed tot het maximum in de polis.
Kun je een rechtsbijstandverzekering afsluiten voor een lopend conflict?
Nee. Je bent nooit verzekerd voor een bestaand juridisch geschil of een geschil dat je had kunnen zien aankomen, en daarnaast geldt vaak een wachttijd na het afsluiten.
Hoe werkt de wachttijd bij een rechtsbijstandverzekering?
Geschillen waarvan de oorzaak binnen de wachttijd ontstaat, zijn niet gedekt. De lengte verschilt per verzekeraar en soms per rechtsgebied; bij een plotselinge gebeurtenis zoals een verkeersongeval geldt bij veel verzekeraars geen wachttijd.
Mag je bij rechtsbijstand zelf een advocaat kiezen?
Bij een gerechtelijke of administratieve procedure heb je wettelijk recht op een advocaat naar eigen keuze. De verzekeraar mag wel een maximum stellen aan de vergoeding, dus overleg vooraf en vergelijk die maxima tussen verzekeraars.
Voor wie is een rechtsbijstandverzekering zinvol?
Vooral voor mensen in loondienst, wie binnenkort een huis koopt, verbouwt of van baan verandert, regelmatige verkeersdeelnemers en mensen zonder buffer om zelf een advocaat te betalen. Kom je in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand, dan heeft de verzekering minder toegevoegde waarde.
Bronnen
- Rijksoverheid — Heb ik een rechtsbijstandverzekering nodig?
rijksoverheid.nl
- Consumentenbond — Vrije advocaatkeuze
consumentenbond.nl
- Consumentenbond — Checklist rechtsbijstandverzekering afsluiten
consumentenbond.nl
- Consumentenbond — Klacht over je rechtsbijstandsverzekering
consumentenbond.nl
Affiliate-verklaring: Sommige links in dit artikel kunnen affiliatelinks zijn. Als u via zo'n link iets afsluit, ontvangen wij mogelijk een commissie, zonder extra kosten voor u. Dit heeft geen invloed op onze redactionele aanbevelingen. Lees onze affiliate-verklaring.
Redactie The Consumer Clarity
Onze redactie onderzoekt consumentenonderwerpen onafhankelijk op basis van officiële bronnen, wetteksten en consumenteninformatie. Wij publiceren geen gesponsorde inhoud en maken alle affiliaterelaties bekend.
Onze methodologie